»» پایگاه خبری و اطلاع رسانی جــارچی
ku

  سردي و گرمی مورد نظر در علوم قدیم یک سردي و گرمی ذاتی است؛ مثلا وقتی گفته می شود دارچین گرم است، منظور این است که وقتی دارچین مصرف می شود، گرماي بدن بالا رفته و علائم گرمی مانند: خارش، سوزش، التهاب و ... ظاهر می شود؛ یا مثلا وقتی گفته می شود ماست یا دوغ سرد است، یعنی پس از ورود به بدن و تاثیر آن، سردي به بدن عارض می شود و علائم سردي (خواب، کسالت، ضعف، سستی و کند ذهنی) آشکار می شود.  حال در این مثال ها فرق نمی کند که دارچین داغ شده باشد یا نشده باشد. ماست اگر هم فرضاً داغ شود و سپس مصرف شود، پس از هضم کبدي، سردي به بدن عارض می کند. مثلا آب، سرد است، آب جوش نیز سرد است هر چند که در ابتدا، مقدار حرارت معده را بالا می برد.
   همه چیز در طبیعت، دارای مزاج است و انسان نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما قبل از این که به بحث مزاج ها بپردازیم، بهتر است بدانیم اخلاط چهار گانه چیستند؛ زیرا گرمی و سردی بدن ما به وجود آن ها بستگی دارد.
اخلاط چهارگانه
    در بدن انسان 4 نوع ماده وجود دارد که خلط نام دارد. خلط، مايع رواني است که در بدن انسان وجود دارد و از تبديل شدن غذا به وجود می آید. غذایی که می ‌خوریم در کبد، تغییر ماهیت داده و فعل و انفعالاتی روی آن صورت می ‌گیرد و به چهار شکل در می ‌آید:
1 - ترکیبی قرمز متمایل به زرد به نام صفرا که به هضم غذا کمک می ‌کند و کارکرد مغزی را افزایش می ‌دهد.
2 - ترکیبی  سرخ‌ رنگ به نام دم یا خون که اکسیژن و مواد غذایی را به بافت‌ ها و سلول ‌های بدن می ‌رساند.
3 - ترکیبی که بلغم نام دارد، قرمز کم‌ رنگ است و وظیفه تسهیل کار مکانیکی و لغزش مفاصل روی هم و تشکیل بافت عصبی و سلول‌ های مغزی را به عهده دارد.
4 – ترکیبی قرمز و جگری رنگ که سودا نام دارد و وظیفه طبیعی آن تحریک اشتها و تشکیل بافت استخوانی است.
   با توجه به طبقات چهارگانه اخلاط و مقایسه آن با طبقات عناصر چهارگانه در طبیعت: هوا، آتش، خاک و آب، خواهیم دید که مشابهت نزدیکی در آن ها وجود دارد. جالینوس بر اساس جایگاه خاص اخلاط چهارگانه در بدن و شباهت آن با جایگاه عناصر چهارگانه در طبیعت، هر یک از اخلاط را با یکی از عناصر شبیه دانسته است و در حقیقت این نظر مشترک همه دانشمندان طب قدیم بوده است و اساس طب قدیم بر پایه آن استوار است.
   انسان هنگام تولد، داراي یک حرارت غریزي و رطوبت اصلی است که این دو، لازمه بقایند و طفل با این دو زنده است . حرارت غریزي، براي تداوم حیات و رطوبت اصلی، براي رشد کودك است. در طول حیات یک شخص و با بزرگ شدن او این دو، رو به نقصان می گذارند تا این که با نابود شدن رطوبت یا حرارت غریزي ، عمر انسان پایان می پذیرد. در طول حیات، عواملی هستند که باعث فناي حرارت غریزي و رطوبت اصلی می شوند، مانند مواد مخدر، پرخوري، غم و اندوه، ورزش در حال گرسنگی شدید، سرماي شدید و ... . از بین رفتن حرارت غریزي و رطوبت اصلی باعث به وجود آمدن امراض، ضعف و کاهش عمر می شود . حرارت غریزي و رطوبت اصلی همانند مفاهیم گرمی و سردي از مفاهیم بنیادین طب سنتی می باشد. به طور خلاصه می توان رابطه میان اخلاط چهار گانه بدن با عناصر چهارگانه در طبیعت با فصل ها با حرارت غریزی و رطوبت اصلی را این طور دسته بندی کرد:
1 - دم - گرم و تر- بهار - هوا 
2 - صفرا - گرم و خشک- تابستان- آتش
3 - سودا - سرد و خشک – پاییز - خاک
4 - بلغم - سرد و تر- زمستان- آب
   افراد باید مشخص کنند که در کدام یک از مزاج‌ های چهار گانه صفراوی، دموی، بلغمی و سوداوی قرار می‌ گیرند و برای این کار لازم است تا بدانند که علائم هر یک از این مزاج‌ ها چیست؟ و بیشتر، علائم کدام یک از این مزاج‌ ها با آن ها تطابق دارد؟ 
چگونه گرم مزاج یا سرد مزاج می شویم؟
   اساتید طب سنتی در خصوص علت بروز این پدیده در افراد معتقدند: مزاج افراد، مادرزادی و یا اکتسابی است.
   دکتر مجید انوشیروانی، دستیار تخصصی طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی ایران می گوید: صفات مادرزادی مزاج انسان، حاصل ترکیب صفات کیفیتی مزاج والدین و تأثیر محیط در دوران رشد جنینی است؛ به عبارتی تحت تاثیر محیط جغرافیایی و شرایط اقلیمی، تغذیه، میزان خواب و بیداری و فعالیت و استراحت مادر و رویدادهای روانی مادر و... است. وی با بیان این که نوع طبیعت افراد وراثتی است، ادامه می ‌دهد:  با توجه به این که در فلسفه طب سنتی، گرمی و سردی کیفیت ‌های فاعله هستند، باید آن ها را در فرآیند توارث ژنی، صفات غالب بدانیم.
   بنابراین مزاج فرزند یک زوج، که هر دو مزاج گرم دارند، حتماً گرم خواهد بود و تنها در صورتی مزاج فرزند آن ها سرد خواهد شد که مادر در دوران بارداری به شدت تحت تأثیر عوامل سردی ‌آور قرار داشته و به بیماری ‌های رحم یا مغز و کبد دچار شده باشد. البته ممکن است فردی که گرم مزاج مادرزادی بوده است، در دوران زندگی‌ اش تحت تأثیر شرایط زیستی و یا روحی و روانی و عارضه ‌های دیگر تغییر مزاج دهد و مزاج جدیدی را اکتساب کند.
 
افراد با مزاج های مختلف چه خصوصیاتی دارند؟
1 - دموي مزاج (دم- گرم و تر- بهار- هوا):
   دموي مزاج ها يک شخصيت کاملاً اجتماعي دارند. افراد با مزاج دموي به شرکت در گروه هاي اجتماعي و پيدا کردن دوستان تازه گرايش دارند. معمولاً افرادي خلاق و غالباً خيالباف هستند. براي کساني که داراي اين مزاج هستند، تنهايي بسيار سخت است. دموي‌ها مي‌توانند بسيار حساس، مهربان و متفکر باشند. شخصيت هاي دموي مزاج عموماً در پيگيري امور مهم تلاش مي‌کنند، اما از نظر زماني عقب هستند و به فراموش‌کاري و بعضي اوقات به کارهاي طعنه‌آميز تمايل دارند. غالباً وقتي يک سرگرمي تازه را دنبال مي‌کنند، موقعي که جذابيتش را از دست مي‌دهد، به سرعت علاقه‌شان را به آن از دست مي‌دهند. آدم هاي خوش مشربي هستند و خجالتي نيستند. براي همين صفت است که بعضي‌ها مي‌خواهند با آن ها دوست شوند.
   دموي‌ها به لحاظ شخصيتي بسيار دوست داشتني، مهربان، اجتماعي و برون گرا هستند؛ داراي حرکاتي سريع و بسيار اجتماعي‌اند. اين افراد قدرت جنسي بالا و هميشگي دارند. دارای غلظت خون بالایی هستند؛ بنا بر این بايد از غذاهايي با طبع لطيف براي کاهش غلظت خون خود استفاده کنند. با اشتها غذا مي‌خورند، چاق و درشت اندامند و دارای پوستی سرخ و سفید و گرم و نرم و دارای نبض پر و قوی هستند. افرادی شجاع و معمولا آرام هستند. تمایل به ترشی و شیرینی دارند. تحمل سرما برایشان راحتتر است.
2 - صفراوي مزاج (صفراء- گرم و خشک- تابستان-آتش):
   افراد صفراوي مزاج، عمل گرا هستند. اين افراد جاه‌ طلبي، انرژي و مهرباني زيادي دارند و سعي مي‌کنند آن را به ديگران القا کنند. مي‌توانند به افراد با مزاج هاي ديگر مسلط شوند به خصوص به تيپ هاي بلغمي مزاج. صفراوي مزاج ها، دوست دارند مسئول همه چيز باشند.
   صفراوي‌ها عصبي و کم خواب هستند و دير چاق مي‌شوند. معده شان هضم بسيار خوبي دارد و داراي استخوان بندي واضح، هوش بالا و سرعت عمل زيادي هستند. اين افراد برون گرا و اجتماعي بوده و علي رغم رشد سريع موها، افراد کم مويي هستند. تابستاني‌ها چون داراي بدن گرمي هستند از عوارضي چون خشکي دهان رنج مي برند.
   این افراد، لاغر با پوستی گرم و خشک، متمایل به رنگ زرد و دارای حرکات سریع و تند و عجول در کارها می باشند. تمایل به سردی ها مثل خیار و کاهو و ترشی ها مثل سرکه و لواشک دارند که در تعادل مزاجی آنان نیز موثر  است.
3 - سوداوي مزاج ( سوداء - سرد و خشک – پاییز – خاک):
   افرادی که زیاد تفکر مي‌کنند، مزاج سوداوي دارند. غالباً خيلي با ملاحظه اند و وقتي که نتوانند به موقع به کارهايشان برسند، بسيار نگران مي‌شوند. سوداوي مزاج ها مي‌توانند در فعاليت هايي مانند شاعري و هنر بسيار خلاق باشند. افراد سوداوي مزاج مي‌توانند اغلب يک کمال گرا نيز باشند. آن ها غالباً متکي به خود و مستقل هستند. يک جنبه منفي سوداوي مزاج بودن اين است که برخي اوقات آن قدر در کارهايي که انجام مي‌دهند غرق مي‌شوند که به ديگران فکر نمي‌کنند.
   کساني که داراي طبع پاييزي هستند، لاغر اندام و پرمويند و حرکاتي کند و بافت عضلاني کمي دارند. آنان خوش خواب بوده اما اشتهاي چنداني ندارند و زود سير مي‌شوند. سوداوي‌ها شخصيتي بسيار حساس، دقيق، منظم، محاسبه گر، قضاوت‌گر و زود رنج دارند. مزاج های سوداوی به گرمی ها و شیرینی ها تمایل بیشتری دارند. تمایل به هوای گرم دارند.
4 - بلغمي مزاج ( بلغم - سرد و تر- زمستان- آب):
   بلغمي مزاج ها به از خود راضي بودن و مهرباني گرايش دارند. مي‌توانند بسيار پذيرا و مهربان باشند. ممکن است خيلي شنوا و خجالتي بوده و غالباً ثبات را به بلاتکليفي و تغيير ترجيح مي‌دهند. چون بلغمي‌ها بسيار ثابت قدم، راحت، فردگرا، کنجکاو و هوشيار هستند، بنابراين مشاوران خوبي محسوب مي‌شوند. با اين حال آن ها مي‌توانند مهاجمان بي سر و صدايي نيز باشند. افراد زمستاني يا بلغمي به علت سرد و تر بودن طبع، داراي چربي زيادي در بدن بوده و مستعد چاقي هستند. آنان داراي پوستي سفيد، حرکاتي کند و از لحاظ روحي و رواني تمايل به تنهايي دارند. بلغمي‌ها در جمع، افرادي آرام و ملايم هستند. تمايلات جنسي چنداني ندارند. افسردگي و بي خوابي نتيجه غلبه بلغم است. بلغمی مزاج ها موهایی کم پشت دارند، تشنه نمی شوند و دهان مرطوب دارند. خواب زیادی دارند. تمایل به مصرف گرمی ها مثل شیرینی و ادویه داشته و به سردی ها و ترشی رغبتی نشان نمی دهند و در فصل زمستان ناراحتی هایشان شدت می یابد. افرادی کم انرژی و کند بوده و کمتر عصبانی می شوند.
هر فرد با هر مزاجی چه بخورد چه نخورد؟   
   محققانی که در این زمینه تحقیق کرده‌ اند معتقدند: افراد گرم‌ مزاج به مصرف مواد غذایی سرد تمایل دارند و در صورت مصرف غذاهای گرم مثل شکلات، عسل و خرما، دچار التهاب و گر گرفتگی می ‌شوند. همچنین افرادی که سرد مزاج هستند با مصرف غذاهای سرد مثل ماست و ترشی دچار ناراحتی‌ هایی نظیر درد استخوان‌ ها یا ضعف و بی‌ حالی می ‌شوند. بر این اساس است که توصیه می ‌شود افرادی که طبیعت گرم صفراوی یا دموی دارند، غذاهای سرد مصرف کنند تا گرمی آنان تعدیل شود و افرادی که طبع سرد بلغمی یا سوداوی دارند، غذاهای گرم مصرف کنند و یا با مخلوط غذاهای سرد و گرم، اثر سردی و گرمی را خنثی کنند. سردی و گرمی که در طب جدید با عنوان غذاهای کم کالری و پُر کالری نام برده می ‌شود، واقعیت غیر قابل انکار است.
   دکتر سید اشرف ‌الدین گوشه‌ گیر، عضو مؤسسه طب اسلامی با تأیید این مطلب که برخی افراد، طبع سرد و برخی دیگر، طبع گرم دارند معتقد است: هر فرد به صورت تجربی قادر است تا طبیعت خود را شناسایی کند تا بر این اساس، از ناهماهنگی بین مواد غذایی و عوارض حاصل از آن پیشگیری کند.
فهرست مواد غذایی به تفکیک طبع آن ها:
1 - مواد غذایی گرم و تر (دم) - بهاری:
لبنیات: کره، ماست چکیده، شیر محلی تازه گاو و شیر گوسفند
صیفی جات: خربزه، خیار چنبر، طالبی و گرمک
ميوه ها: انجير تازه و خشک، انگور، خرما، سيب شیرین، قیسی، گیلاس، گلابی، موز، مویز، بالنگو، اقسام توت و کشمش
ریشه ها: انوع ترب، زردک، سیب زمینی ترش، شلغم و هویج
سبزی ها: شبدر، تربچه و ترب
حبوبات: گندم و اقسام لوبیا
گوشت ها: جگر سیاه و سفید، پاچه، گوشت گوسفند (بره)، بوقلمون، مرغ محلی، میگو، زبان و چشم
مغزهای گیاهی: بادام درختی شیرین، بادام زمینی، تخم طالبی، تخم خربزه و کنجد
متفرقه: شیره انگور، روغن کنجد، روغن گاو، دنبه، روغن بادام تلخ، ارده، سمنو و خاکشیر
2 - مواد غذایی گرم و خشک (صفرا) - تابستانی:
لبنیات: پنیر کهنه
صیفی جات: بادنجان و فلفل سبز
ميوه ها: انبه، به، زیتون و نارگیل
ریشه ها: چغندر، پیاز، سیر، کلم قمری و موسیر
سبزی ها: برگ چغندر، پونه، نعناع، پیازچه، ترخون، مرزه، تره تیزک (شاهی)، جعفری، رازیانه، ریحان، شاه تره، شنبلیله، شوید، کرفس، اقسام کلم بستانی، گزنه، مارچوبه، تره و تره فرنگی
حبوبات: جوی دوسر (چاودار)، لپه، نخود و برنج کته ای
گوشت ها: آهو، اردک، گاو (هرچه سن گاو بالاتر باشد، سردی آن بیشتر می شود و در گروه سرد و خشک جای می گیرد)، بلدرچین، گنجشک، شتر مرغ، شتر، کبوتر، خروس، کباب و دل
مغزهای گیاهی: بادام هندی، بادام درختی تلخ، بادام کوهی، پسته کوهی، پسته، تخم آفتابگردان، چلغوز، فندق و گردو
ادویه ها: آویشن، اسپند، چای سبز و سیاه، خردل، دارچین، انیسون، زردچوبه، زعفران، زنجبیل، زنیان، زیره، سیاهدانه، فلفل، کاکائو، گلپر، وانیل، هل و نمک
متفرقه: روغن زیتون، شیره خرما، عسل، شکر سرخ یا سفید و عرق بهار نارنج
3 - مواد غذایی سرد و خشک (سودا) - پاییزی:
لبنیات: کشک و قراقروت
ميوه ها: شاه توت، تمشک، آلبالو، ازگیل، انار ترش، بالنگ، تمر هندی، زالزالک، زرشک، ذغال اخته، سنجد، غوره، کنار، گریپ فروت، لیمو عمانی، نارنج، به ترش، لیمو ترش و سیب ترش
سبزی ها: ترشک، ریواس و گشنیز
حبوبات: ارزن، باقلا خشک، برنج (آبکش)، جو، ذرت، عدس و ماش
گوشت ها: بز، قلوه، سیرابی و شیردان
مغزهای گیاهی: بلوط خوراکی و شاهدانه
ادویه ها: سماق، نشاسته و قهوه
متفرقه: شکر فرآورده شده صنعتی، سرکه و آبغوره
4 - مواد غذایی سرد و تر (بلغم) - زمستانی:
لبنیات: پنیر تازه، خامه، دوغ، ماست، سرشیر و شیر پاستوریزه
صیفی جات: خیار، اقسام کدو، گوجه فرنگی، هندوانه و کدو حلوائی
ميوه ها: آناناس، توت فرنگی، آلو، آلوچه، انار شیرین، پرتقال، زردآلو، شفتالو، شلیل، کیوی، لیمو شیرین، نارنگی، هلو، آب فشرده انار
ریشه ها: سیب زمینی
سبزی ها: اسفناج، بامیه، خرفه، قارچ خوراکی، کاسنی، کاهو و لوبیا سبز
حبوبات: باقلا تازه و نخود سبز
گوشت ها: انواع ماهی و مغز گوسفند
مغزهای گیاهی: تخم کدو، تخم هندوانه، خشخاش و به دانه
متفرقه: اسفرزه، گلاب و ماء الشعیر
انتخاب همسر به کمک مزاج
   با توجه به مطالب گفته شده در مورد مزاج ها، مشخص است که براي خوشبخت شدن زوجین، ایجاد تفاهم بیشتر، ایجاد عشق و صمیمیت و تطابق جسمی و روحی، بهتر است زن و شوهر داراي مزاج یکسانی باشند. یعنی فرد گرم مزاج با فرد گرم مزاج ازدواج کند و فرد سرد مزاج با فرد سرد مزاج.
   توجه شود که مسئله مزاج "یکی" از مسائلی است که در انتخاب همسر باید در نظر گرفت و دیگر مسائل مانند ایمان، شرایط خانوادگی و... نیز بسیار اهمیت دارد که در اینجا، جاي بحث در مورد آن نیست.
   با ذکر چند مثال، علت تطابق مزاج زن و مرد مشخص می شود. بعبارتی:
چرا زوجین براي تفاهم بیشتر باید تطابق مزاجی داشته باشند؟
   همان طور که گفته شد: گرم مزاجان افرادي فعال و پر جنب و جوش هستند و سرد مزاجان افرادي کند و بی حال هستند. حال اگر زن و شوهر داراي مزاج مختلف باشند به سختی می توانند همدیگر را تحمل کنند. این مسئله در مورد دو دوست هم صادق است. در زندگی خوابگاهی به کثرت مشاهده شده است که افراد داراي مزاج مختلف نمی توانند همدیگر را تحمل کنند و معمولا به رفتار همدیگر ایراد می گیرند. فرضا اگر همدیگر را تحمل کنند، محبت حقیقی، بین آن ها به وجود نخواهد آمد. فرد فعال و پر انرژي از فرد فعال و پر انرژي خوشش می آید. تصور کنید زن و شوهر براي یک مهمانی دعوت شده اند. زن، مزاج سرد دارد و شوهر بسیار گرم است. شوهر به علت گرم مزاج بودنش، فوراً سر و وضع خود را مرتب کرده و آماده رفتن می شود؛ اما زن، به علت سرد مزاج بودنش، بسیار کند عمل کرده و شوهر مدت زیادي منتظر می ماند تا زن آماده رفتن شود. حال اگر از این سنخ تضادها در زندگی زیاد باشد، به مرور زمان، عشق و علاقه زوجین را نسبت به هم کم خواهد کرد.
   همان طور که گفته شد افراد صفراوي حافظه خوبی دارند و تیز هوش هستند. این افراد باید با هم سنخ خود یعنی افرادِ داراي مزاج گرم و خشک ازدواج کنند؛ چون در صورت عدم رعایت تطابق مزاجی، این افراد قادر به درك یکدیگر نخواهند بود.
   دموي مزاجان (گرم و تر) داراي روحیه شاد، خوش مشرب و اجتماعی هستند. حال تصور کنید چنین فردي با یک فرد سوداوي (سرد و خشک) ازدواج کند. فرد سوداوي گوشه گیر بوده و تمایلی به شرکت در اجتماعات ندارد. این دو نفر به علت تقابل مزاجی که دارند نمی توانند با هم کنار بیایند. یکی از خصوصیات بلغمی مزاجان، خونسردي و بی خیالی آن ها در حوادث و مشکلات است. ضرب المثل "دنیا را آب می برد او را خواب می برد" در رابطه با آن ها صادق است. حال اگر یک طرف، بلغمی باشد و طرف دیگر، گرم باشد، یک طرف همیشه در اضطراب خواهد بود و طرف دیگر بی خیال. فرد گرم مزاج از بی خیالی طرف مقابلش خسته می شود و این وضع،  در دراز مدت باعث مشکل خواهد شد . متقابلا فرد سرد مزاج (بلغمی) نیز فرد گرم مزاج را به خاطر اضطراب و عجول بودنش سرزنش می کند.
   البته بدون در نظر گرفتن مزاج نیز می توان به این تطابق رسید ولی با مزاج شناسی کار بسیار آسان می شود.
چند نکته مهم:
  یک نکته مهمی که وجود دارد این است که شاید بگوئید ما مواردی دیده ایم که افراد با دو مزاج مختلف با یکدیگر ازدواج کرده و اکنون نیز خوشبختند. بله درست است حتما چنین مواردی وجود دارد چون هر مزاج طیف مختلف دارد از شدیدترین حالت تا ضعیف ترین؛ مثلا خونسردی و بی حالی افراد بلغمی شدت و ضعف دارد ممکن است یکی خیلی خیلی خونسرد و دیگری تا حدودی خونسرد باشد و طبعا کنار آمدن با نفر دوم آسانتر است. دیگر اینکه مسائل و موارد مختلفی در خوشبختی دخیلند که یکی از آن ها هماهنگی مزاج است. ممکن است عوامل مهم دیگری این مساله را تحت تاثیر قرار دهند و دو نفر با مزاج های مختلف بتوانند با هم کنار بیایند و  احساس خوشبختی کنند.     
   نکته مهم دیگری که وجود دارد این است که تکلیف افرادی که متاهل شده و اکنون متوجه این مسائل - یعنی هماهنگ بودن مزاج ها - شده اند چه می شود؟ باید گفت: این آگاهی حتما به رفع سوء تفاهم ها، درک بیشتر طرف مقابل و تلاش برای بهبود شرایط کمک می کند. به عنوان مثال اگر یکی از زوجین بداند که خونسردی طرف مقابلش به خاطر نوع مزاج اوست نه به خاطر بی توجهی اش، حتما راحت تر می تواند با او کنار بیاید؛ ضمن اینکه وقتی انسان از مشکل خود و علت آن آگاه باشد بهتر می تواند به رفع مشکل و یا بهبود شرایط کمک کند یعنی اگر فردی بداند که گوشه گیری و درونگراییش به خاطر سوداوی بودنش هست حتما بهتر خواهد توانست برای تلاش بیشتر جهت بهتر شدن، گام بردارد و همینطور همسرش نیز شرایط را درک کرده و دراین راستا به او کمک خواهد کرد.

پژوهشگر: فهیمه مریدی فریمانی     




*** بیشتر ***
ارسالی از   گروه جارچی   1396/03/02 | بازدید : 5215
مزاج,پیشگیری,بیماری,درمان,سلامت,
در صورت تمایل انتقادات , پیشنهادات و نظرات خود را از « اینـــجا » ارسال فرمایید
مطالب مرتبط دیگر
◄ آیا از عوارض و آسیب های پنهان دروغ آگاه هستیم؟
◄ آیا جهیزیه یک تکلیف شرعی است؟چرا مردم در مورد جهیزیه سخت گیری می کنند؟
◄ آیا اولین دلیل و عامل موفقیت را می شناسم؟
◄ مام زمان علیه‌السلام ظهور می‌کنند و مردم زمان خود را نجات می‌دهند پس تکلیف مردم قبلی چه می شود؟
◄ تفاوت عشق و عادت چیست؟
◄ آدم های موفق با دیگران چه فرق هایی دارند؟
◄ آیا مي دانيد پاییزی 92
◄ 20 نکته طلایی برای اجاره منزل بهتر
◄ نام قدیم برخی از شهرهای ایران
◄ همه چیز در مورد تیرگی دور چشم ب1
◄ آیا خطبه عقد اهانت به زن است؟
◄ روانکاوی چیست؟ آیا همان روانشناسی است؟
◄ دانستنی های سری دو
◄ آیا می دانیم چه آرامشی واقعی و ماندگار است؟
◄ دانستنی های جذاب و جالب سری پنجم
◄ غافلگیری کارکنان راهی برای ایجاد یا کاهش انگیزه
◄ اهمیت یک خانواده پویا و منسجم در آرامش فردی و جمعی
◄ ازدیاد خلط سودا در درازمدت موجب سرطان می‌شود
◄ نقش حدس زدن در موفقیت و رشد علمی و شخصیتی چیست؟
◄ آیا بیداری اسلامی و یا بیداری فطری؟
◄ با نوشیندنی های شفا بخش آشنایی داریم؟
◄ الفبای زندگی ...!
◄ غذاهای مناسب برای مزاج شما کدامند؟
◄ سبک زندگی ایده آل و کارا چگونه است؟
◄ آیا بهترین و بدترین اعضای بدن را می شناسیم؟