»» پایگاه خبری و اطلاع رسانی جــارچی
ku

بهداشت و سلامت روحی و روانی

هنوز نیمی از افراد فکر می کنند پرداختن به مسائل و خصوصیت های روحی و روانی و مرور و بررسی آنها به معنی بیماریهای روانی یا همان مسله دیوانه بودن آنهاست.

سواد سلامت روان شامل توانايي تشخيص برخي اطلاعات،دانستن چگونگي طلب كمك در خصوص كسب اطلاعات بهداشت روان، دانستن عوامل خطرساز و علل و نگرش هايي است كه شناخت و طلب كمك به طور مناسب را ارتقا مي دهد(پیشگیری-تشخیص و انتخاب راه حل صحیح تر در موقعیت ها)


آیا عوامل موثر در بدرفتاری های اجتماعی را می شناسیم؟

آیا عوامل برهم زننده آرامش در افراد را می شناسیم؟

آیا از عوارض فشارهای عصبی و شوک های روانی آگاه هستیم؟

سلامت روان شامل رفاه ذهني، احساس توانمندي، خودمختاري، كفايت، درك همبستگي و توانايي تشخيص استعدادهاي بالقوه هوشي و عاطفي در هر فرد است كه براي برخورداري از آن بايد تلاش و كوشش كرد.  فرد داراي سلامت روان، توانايي هايش را مي شناسد و قادر است با استرس هاي معمول زندگي تطبيق پيدا كند.

 فردي ازنظر رواني سالم است كه از نظر شغلي مفيد و سازنده و به عنوان بخشي از جامعه با ديگران مشاركت و همكاري لازم را داشته باشد. ارزش ها، سازمان دهنده هاي اصلي اعمال و رفتارهاي شخصيت رشد يافته به شمار مي رود و سلامت روان محصول چنين شخصيتي است.

هر عاملی که باعث ایجاد ناتوانی در انسان شود، از مصادیق بیماری‌ها محسوب می شود. یادگرفتن بخصوص در دوران تحصیل یک توانایی است و مشکلات سلامت روان که باعث درجه‌ای از ناتوانی در انسان و گاهی اضطراب بیش از حد می شود، بیماری است و باید برای درمان آن نزد درمانگر توانارفت.بین ۱۰ تا ۲۰ درصد افراد جامعه ممکن است درجاتی از مشکلات روانی داشته باشند، که درمان آن نیازمند مراجعه به پزشک است. توجه به این نکته ضروری است که هر بیماری روانی به منزله دیوانگی نیست و زمینه‌های فردی یا ارثی، عوامل رفتاری و عوامل محیطی از علل بروز بیماریهای روانی می باشند .
افزایش رضایت مندی از زندگی و احساس رفاه با مدیریت و بهداشت سلامت روانی در جامعه محقق می گردد که نسبت به مسله مادی ورفاه جسمی بالاتر و مهمتر می باشد.

آیا من هم زندگی پرخطر دارم ؟

زندگی پرخطر به معنی بی توجهی به رفتارها و سبک و روش های زندگی است . کارها و رفتاری که برخی به تصور تامین شدن یک نیاز خود اقدام به انجام انها گرفته ولی از اثرات سوء و نامطلوب انها که می توانند تاثیرات منفی بر خود فرد و اجتماع داشته باشند بی خبرند  حرکات نمایشی در خیابان ها توسط جوانان مشاهده فیلم و تصاویر نامناسب که فقط سبب آشفتگی بیشتر فکری می شوند لجبازی های رانندگان در جاده ها نسبت به خودروهای دیگر  و.... که به مانند مواد مخدر برای مدتی ایجاد حال خوب می کنند ولی بعد از اندکی حال بد به مراتب بدتری را نسبت به قبل در پی دارند . 

آیا مشاهده فیلم های تخیلی و ترسناک برای ما مناسب اند؟

آیا از سناریوهای انیمیشن های خارجی و فلسفه های استراتژیک آنها با خبر هستیم؟

آیا می دانیم بسیاری از فیلم ها و سریالهای آمریکایی فقط برای نمایش در خارج از کشور تهیه می شوند و در داخل ایالات متحده آمریکا اجازه بخش ندارند؟

مشاهده فیلم ها و انیمیشن های خیالی و بدون مبنای با ظاهری فانتزی و بامزه فقط در شکل گیری باورهای درست از دنیای واقعی در فرزندانمان ایجاد اشکال خواهند کرد. مشاهده فیلم های ترسناک و عناصری که همیشه در کمین هستند و تهدید کننده زندگی بشر هستند نیز در ناخودآگاه ما یک حس مقاومت ذهنی ایجاد می کند و ریتم آمادگی بر اساس نگرانی و ترس را ایجاد می کنند و استرس  و وابستگی و ناتوانی در تشخیص گزینه های صحیحی زندگی را در پی خواهند داشت.

علايم و نشانه های سلامت روان


 آگاهي از ضعف ها و رضايت از خوشي ها، علاقه به برقراري ارتباط با ديگران، احساس مسئوليت در مقابل محيط، علاقه به دوستي هاي صميمي و طولاني و ذوق داشتن به توسعه جزو علايم و نشان هاي سلامت روان است.

برنامه ريزي صحيح، داشتن انگيزه و آينده نگري را جزو علايق و برنامه هاي شخصيت هاي سالم است : شخصيت هاي سالم، آينده نگر و هدف جو هستند و اساس زندگي آن ها كاري است كه بايد به انجام برسانند و هدف، انگيزه و برنامه هاي آن ها دراز مدت است.

حس مسئوليت پذيري، اعتماد به خود و هدف مداري جزو شاخص هاي رفتاري افراد داراي سلامت روان است.  ورزش، رژيم غذايي مناسب و فعاليت هاي تحريك كننده مغز علاوه بر حفظ سلامت جسماني، در حفظ سلامت رواني هم موثر است.

 بهره مندي از آموزش مهارت هاي زندگي، برقراري ارتباط، داشتن مهارت مقابله با استرس و فراهم آوردن محيطي امن و سرشار از آرامش به تامين بهداشت سلامت روان كمك مي كند.

 اهميت سلامت روانى

سلامتى جسم و روان از اين نظر حائز اهميت است که رفتار انسان را تحت‌تأثير قرار مى‌دهد. امروزه ثابت شده است که بسيارى از عوامل روانى و تغييرات محيط زندگى که با فشار روانى همراه هستند عوامل به‌وجود آورندهٔ بيمارى جسمانى و يا تشديدکنندهٔ تظاهرات اين بيمارى‌ها مى‌باشند.فشارهای عصبی و استرس و تاثیر آن در سیستم فکری و عصبی کی حالت بحران و حس بد را در فرد ایجاد می کند که نیاز است هم خود فرد توان مدیریت و مواجهه با این تنش ها را در خود ارتقا دهد و راه های تولید و شیوع آنها را به کمک سیستم مدیریت کلان جامعه کنترل و رفع نماید.فشارهای روحی و عصبی سبب فشردگی و گرفتگی عروق و برهم خوردن سیستم هورمونی و در دراز مدت بیماری های مزمن و آسیب زا می گردد.

تصحیح باورهای غلط و خطاهای شناختی و تغییر در سبک زندگی پرخطر که به ریتم استرس زای فرد سرعت می بخشد می تواند آرامش را درپی داشته باشد.

مدیریت فردی و خودآگاهی

سلامت روان تعادل مثبت بین جنبه های زندگی اجتماعی، جسمی، معنوی، اقتصادی و روانی است و به همان اندازه سلامت جسمی مهم است. وقتی که افراد ازنظرروانی سالم هستند قادر به ادامه فعالیت های تولیدی روزانه، حفظ و تحقق روابط با دیگران و توانایی برای انطباق و کنار آمدن با استرس را دارند.


مشاور و راهنما

برای حل هر مشکلی بهتر است ابتدا در گام اول از تجربه دیگران استفاده کرد عاقلانه نیست یک مسیر طی شده را دوباره رفت بنابراین بهره گیری از یک فرد باسواد و آگاه به مسائل انسانی و اجتماعی برای تشخیص بهتر عیوب و ضعف های خود و رسیدن به علل مشکلات فردی می تواند کمک مناسبی برای رفع و حل اساسی آنها و در ادامه برطرف شدن فشارهای عصبی و حال بد ناشی از آنها باشد.

بهداشت رواني افراد جامعه از مواردي است كه اغلب مواقع، آنچنان كه شايسته است به آن توجهي نمي‌شود. اين در حالي است كه منشاء بسياري از جرايم و آسيب‌هاي اجتماعي، همين بي توجهي به سلامت روحي است. اختلالات رواني، علاوه بر بار اقتصادي زيادي كه به كشورها تحميل مي‌كند، روند توسعه آن كشور را كند كرده، بنيان خانواده‌ها را سست مي‌كند و به بروز خشونت‌هاي افراد جامعه عليه يكديگر منجر مي‌شود.

کلمه بهداشت روانی چقدر برای شما آشناست؟ • چه ارتباطی بین بهداشت روانی و اختلالات روانی وجود دارد؟  • چگونه می‌توانیم بهداشت روانی خود را حفظ کرده یا بهبود ببخشیم؟
واژه بهداشت (Health) و سلامتی همیشه انسان را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است. تدوین برنامه‌های تربیتی – بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه ، جلوگیری و درمان بیماریها نمونه‌ای از این اقدامات بشری است. بهداشت در یک تقسیم کلی به دو نوع "بهداشت جسمی" و "بهداشت روانی" تقسیم می‌شود. ولی آنها همپوشی‌های زیادی را با هم دارند (بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند).

بهداشت روانی از آن جهت که رابطه مستقیمی با "عملکرد فردی – اجتماعی" و آسیب‌های روانی – اجتماعی" دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است و این اهمیت باعث تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد بهداشت روانی در سه بعد " پیشگیری ، درمان و توانبخشی" می‌شود این سه بعد در برگیرنده تمام اهداف و فعالیت‌های بهداشت روانی است.

عوامل موثر بربهداشت روانی


بهداشت روانی افراد متاثر از عوامل متعددی است، اگر چه این عوامل به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار می‌گیرند ولی در واقع این موضو ع چند وجهی متاثر از یکدیگر است. بدین معنی که افراد به علت شرایط محیطی یا عوامل فردی تعادل و آرامش روحی شان دچار تغییراتی می‌شود و هر چه شدت این عوامل زیادتر باشد، تاثیر و تهدیدش بیشتر خواهد بود. عواملی همچون : "عدم برآورده شدن نیازهای اولیه، ناکامی، استرس، یادگیری، مسائل اجتماعی و رسانه های جمعی و... از عمده ترین تاثیرگذاران بر بهداشت روانی هستند.

پیشگیری نوع اول (Primary Prevention)
هدف این نوع از بهداشت روانی ممانعت از شروع یک بیماری یا اختلال است، "با حذف عوامل کلی کاهش عوامل خطرساز ، تقویت مقاومت افراد ، دخالت در فرایند اختلال" بدست می‌آید." برنامه‌های آموزش بهداشت روانی (نظیر آموزش والدین برای تربیت کودکان ، آموزش تاثیرات مصرف الکل و مواد و...)، برنامه‌های بالا بردن کارایی و توان افراد (نظیر برنامه‌های تقویتی برای کودکان محروم) ، ایجاد سیستم‌های حمایت اجتماعی (نظیر بیمه‌های درمانی ، ایجاد و حمایت از گروه‌های محلی و اجتماعی حمایت کننده از افراد مبتلا)" نمونه‌های پیشگیری نوع اول می‌باشد.
پیشگیری نوع دوم (Secondary Prevention)
هدف اقدامات این بعد از برنامه بهداشت روانی ، شناخت به موقع و درمان فوری و مناسب اختلال (یا بیماری) است. تمام نظریه‌ها و اقدامات درمانی نظیر "دارو درمانی ، رفتار درمانی ، شناخت درمانی ، گروه درمانی ، روانکاوی و ..." در غالب این بعد از بهداشت روانی قرار می‌گیرد.
پیشگیری نوع سوم
هدف این بعد از بهداشت روانی ، بازگرداندن و حفظ تمام یا قسمتی از توانایی‌های از دست رفته فرد به علت اختلال (یا بیماری) است، تا فرد بتواند به گونه‌ای مفید و سازنده به زندگی "خانوادگی ، اجتماعی و شغلی" خود باز گردد. در واقع برنامه‌های این بعد با "توانبخشی" (Rehabilitation) افراد و جلوگیری از بازگشت مجدد اختلال (یا بیماری) در فرد و حفظ و پیشبرد سلامت ایجاد شده توسط درمان ، سروکار داشته ، اقدامات قبلی را تکمیل می‌کند.

  اصول بهداشت روانى

*  احترام فرد به شخصيت خود و ديگران

*  شناخت محدوديت‌ها و توانائى‌ها در خود و افراد ديگر

*   پى بردن به علل رفتار

*  توجه به تماميت وجود هر فرد

*  شناسائى نيازها و انگيزه‌هاى مسبب رفتار انسان


موضوع بهداشت روانی و تامین آن برای "مردم ، سازمانها و دولتها" بسیار مهم است، چرا که با کارایی فردی و اجتماعی افراد و در کنار آن با پیشرفت‌های "علمی ، صنعتی و..." جامعه گره خورده است. امروزه اکثر کشورها منابع زیادی را برای بهبود بهداشت روانی جامعه صرف می‌کنند و در کنار آن با تدوین برنامه‌های جامع از "سازمان‌ها و منابع محلی – اجتماعی" نیز استفاده می‌کنند.

عوامل فردی:بر سلامت روح و روان عوامل مختلف فردی مؤثر هستند.این عوامل شامل ژنتیک و فیزیولوژی، جنسیت،یادگیری مهارت های زندگی(مهارت شناخت خود-مهارت حل مسئله-مهارت مدیریت زمان)،اعتماد به نفس،قدردانی،باورها و اعتقادات فردی،خندیدن و شادی،لذت بردن از زندگی ، نداشتن کشمکش ،تغذیه،ورزش،خواب مناسب و کافی،عدم وجود اعتیاد،اشتغال به کار هستند.برخی از این عوامل نظیر ژنتیک ، فیزیولوژی و جنسیت غیر قابل تغییر اما برخی از آنها قابل تغییرند

عوامل محیطی : بهره‌مندي از حمايت‌هاي اجتماعي,سواد سلامتي به صورت توانايي به دست آوردن،فهميدن و استفاده از اطلاعات از طريق راههايي كه سلامتي را حفظ مي كند و ارتقا مي دهد تعريف شده است.سواد سلامت روان نيز اشاره به دانش و باورهاي مربوط به اختلالات رواني دارد كه به شناخت،مديريت و يا پيشگيري از اين اختلالات كمك مي كند,بر آورده نشدن نیازهای اقتصادی وشغلی افراد باعث بروز فشارها و تنش های روانی شدید در افراد می شود که این امر سلامت روانی آنها را به مخاطره می اندازد(امنیت شغلی و ثبات اقتصادی) , میزان رفاه (دسترسی به خدمات آموزشی - تغذیه - مسکن - تفریحات و سرگرمی و تخلیه هیجانات  و ...)

سواد کم و سطح پایین آموزش و پرورش مشکلات اجتماعی و روانی عمده ای به وجود می آورد.فراتر از کسب اطلاعات و مهارت های خاص فردی از اطلاعات و ایده هایی مطلع می شوند که ریسک را کاهش داده و کیفیت زندگی را بهبود می دهد که همهء اینها منجر به احساس افتخار،احساس ارزشمندی و هدفمندی در افراد می شود.


ضرورت توجه به نیازهای عاطفی و روانی

لازم است تک تک افراد ابتدا در زمان تشکیل خانواده و بعد از آن درطول زندگی مشترک به نیاز های عاطفی روانی خود وبقیه افراد خانواده توجه داشته وبه آموزش وکسب اطلاعات لازم دراین زمینه ها رغبت نشان دهند.

تحقیقات نشان می دهد زوج هایی که سلامت روانی کافی ندارند، اغلب فرزندانی ناسازگار و ناسالم پرورش می دهند. مادران افسرده اغلب فرزندان افسرده دارند وافراد افسرده چه از لحاظ فردی و چه از لحاظ اجتماعی مواجه با مشکلات زیادی هستند.

این مسئله تنها به افسردگی ختم نمی شود، کلیه ناراحتیهای روحی چه ضعیف و چه خفیف در جو عاطفی خانواده انعکاس نامطلوبی دارد. خانواده مشکل دار درعلت شناسی آسیبب های اجتماعی بسیار حائز اهمیت است.

اگر پدر و مادر که بانی خانواده هستند به اصالت و رسالت خود آگاه بوده و جایگاه خود را بدانند و فرزندان خود را به گونه ای تربیت و سرپرستی نمایند که افراد شایسته و کارساز باشند، چنین جامعه ای می تواند به افراد خود ببالد و در صحنه های داخلی و بین المللی جایگاه خاصی داشته باشد. برای داشتن چنین جامعه ای باید حداقل به امور ومسائل زیر در خانواده عنایت خاصی مبذول گردد:

1- تربیت صحیح از آغاز کودکی

2- سواد و دانش

3- بینش لازم برای تقویت جنبه های مذهبی، اخلاقی، عاطفی، اجتماعی و انسانی

4- به کار انداختن استعدادهای آنها درزمینه های علمی، هنری، حرفه ای، صنعتی و غیره با توجه به ذوق و علاقه آنها.

مهمترين علل بروز خشونت در خانواده را مي توان به ضعف تربيت، مشكلات اقتصادي، عقده هاي رواني، فقر فرهنگي، بيكاري، عدم آموزش هاي صحيح و ناتواني در كنترل خشم و فقر اجتماعي جست وجو كرد.

والدین ترسو فرزندان ترسو را به جامعه تحویل می دهند و والدین پرخاشگر فرزندان ستیزه جو و پرخاشگر کافی است مشکل خود را بشناسیم و برای حل و رفع آن اقدام نماییم نه اینکه مشکلات را روی هم تلمبار کنیم تا ایجاد فشار عصبی و ضعف شخصیتی نماید.

دانستن نکات زیر به داشتن یک خانواده شاد و سالم کمک می کند:

1-ایجاد روابط سالم بین اعضای خانواده:خانواده های فاقد روابط گرم و محبت آمیز،خانواده های دارای روابط خصومت آمیز و شیوه های ارتباطی شدیداً وابسته در خانواده معمولاً ناسالم گزارش شده اند.برقراری شیوه ارتباطی منطقی،محترمانه و در عین حال گرم و صمیمانه نشان دهنده ی خانواده سالم است.

2-توجه به سلامت جسمی افراد خانواده:تغذیه سالم،فعالیت فیزیکی مناسب،پرهیز از دخانیات و کنترل بیماری های مزمن به حفظ سلامت جسمی ما کمک می کند.

3 -تلاش در جهت شناخت یکدیگر و تقویت اعتماد به نقس(20)

4-گوش دادن به صحبت های یکدیگر با دقت بدون هرگونه قضاوت،پیشداوری و یا نصیحت(20)

5-فراهم کردن شرایط گفتگو و تبادل نظر برای همه افراد خانواده

6-انجام فعالیت های گروهی:برنامه ریزی جهت انجام گروهی برخی از وظایف در خانواده،تماشای برنامه تلویزیونی به صورت دسته جمعی و...

7-خودداری از سرزنش افراد خانواده

8-مسئولیت پذیر بودن نسبت به یکدیگر

9-احترام به اعتقادات مذهبی

10-عمل کردن به آنچه می گوییم.

11-هماهنگ بودن والدین با یکدیگر و اطلاع از نیازهای افراد خانواده

12-پرهیز از توهین و سرزنش و پرخاشگری والدین نسبت به هم

13-توجه به رفتارهای مثبت یکدیگر و تشویق و ترغیب رفتارهای پسندیده اعضای خانواده

نتیجه گیری :

دو عامل مهم در سلامت روانی اول فراهم بودن تامین نیازهای فردی به شکل صحیح و دوم مسله الگوهای نوین و کاربردی آموزش و ارتقای توان مدیریت فردی و اجتماعی است.

در اين ميان به ويژه بايد باز هم روي افسردگي دختران و زنان جوان تاكيد كنم چرا كه احتمال افسردگي آنها با توجه به كمبود امكانات و عدم تحرك در محيط‌هاي باز بيشتر است در حالي كه با افسرده شدن زنان، به طور كلي خانواده تحت الشعاع قرار گرفته و با انتقال بدبيني و افسردگي به فرزندانش، آنها را نيز از پيشرفت بازمي‌دارد و دچار تفكرات منفي مي‌كند. فرزندان نيز با ورود به اجتماع به افزايش اين تفكرات منفي و آسيب‌هاي اجتماعي دامن زده و اين چرخه ادامه پيدا ميكند.
اگر خواهان اين هستيم كه شاهد رشد و توسعه بيشتر بوده و از ميزان جرايم و جنايات بكاهيم، با توجه بيشتر و در نظر گرفتن امكانات مناسب براي فعاليت افراد جامعه در زمينه‌هاي گوناگون و ايجاد تفريحات سالم مي‌توان از بروز اختلالات رواني و به تبع آن بسياري از جرايم و جنايات پيشگيري كرده و به حفظ روحيه و سلامت كمك كرد.

حمید رضا ترکمندی/منصوره مرادی/ویستا/ایران/سرشت/دکتر سیما فردوسی



*** بیشتر ***
ارسالی از   گروه جارچی   1396/09/22 | بازدید : 1421
سلامت,روحی-روانی,پزشکی,پیشگیری,بهداشت,روانشناسی,
در صورت تمایل انتقادات , پیشنهادات و نظرات خود را از « اینـــجا » ارسال فرمایید
مطالب مرتبط دیگر