»» پایگاه خبری و اطلاع رسانی جــارچی
ku

از ضدعفونی کننده های زخم که در منازل به کار می روند، می توان بتادین را نام برد که به هیچ وجه نباید داخل حفره زخم ریخته شود و باید آن را در اطراف محل حفره زخم ریخت؛ زیرا بتادین حاوی ید است که به شدت برای سلول های ترمیم کننده زخم کشنده است.

با دکتر مهرداد خوانساری، متخصص جراحی عمومی، فلوشیپ لاپاروسکوپی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی درباره زخم ها و بهبود آنها صحبت کرده ایم که بخشی از آن را در اینجا می آوریم:

انواع زخم ها

زخم عبارت است از گسیختگی اپی تلیوم یا پوشش در هر قسمتی از بدن اعم از پوست، مخاط دستگاه گوارشی و... که بر اساس نوع آن در هر قسمتی از بدن، درمان آنها متفاوت است.
ممکن است زخم ها در قسمت های مختلفی از داخل یا سطح پوست بدن ایجاد شوند.
به طور کلی، زخم ها را به دو نوع حاد و مزمن تقسیم بندی می کنیم.

کمی درباره این زخم ها توضیح می دهید؟
بله، برای تعریف زخم حاد و مزمن بهتر است نخست به روند ترمیم هر زخم پس از ایجاد آن بپردازم که چهار مرحله دارد. در اولین ثانیه های ایجاد زخم در بدن، روند ترمیم زخم آغاز می شود. به این صورت که سلول های التهابی به سمت مرکز زخم حرکت می کنند و به نوعی به آن حمله می کنند. این کار با دو هدف انجام می شود:
1- پاک کردن باکتری ها و آلودگی ها از محل که به طور معمول از روز اول تا روز چهارم زمان می برد؛
2- ترشح واسطه های التهابی که در مرحله دوم زخم به کار می آیند.

در واقع روند ترمیم زخم، فیزیولوژیک و در عین حال هورمونی است؛ یعنی هم فیزیولوژی طبیعی بدن و هم هورمون ها در ترمیم آن نقش دارند.
مرحله دوم: به طور معمول، از روز چهارم تا دهم یا دوازدهم پس از ایجاد زخم طول می کشد. در این مدت سلول های التهابی که وارد حفره زخم شده اند، شروع به تکثیر می کنند تا داربستی تشکیل بدهند و زخم را از آن داربست آکنده کنند تا ترمیم شود.

نخستین اقدام، کنترل خونریزی است که می توان با فشار دست یا با یک پارچه و گاز استریل تمیز آن را کنترل کرد.
مرحله سوم: ترمیم زخم از روز دهم تا دوازدهم طول می کشد. در این مرحله، حمله سلول ها و تکثیر آنها نظم و انضباط خاصی پیدا می کند؛ به این صورت که بدن زواید را از زخم برمی دارد و زخم مانند بافت های اطراف خود شکل می گیرد که در اصطلاح به این مرحله Modeling یا مرحله "تغییر زخم" می گویند.

این عوامل مشابه، تجربه همه از زخم است؟
بله، همه ما زخم را تجربه کرده ایم و دیده اید که هر زخمی نخست التهاب دارد که در روز سوم و چهارم کمتر می شود و مقداری برجستگی پیدا می کند و سپس در مدت 6 تا 12 ماه زخم مدل خود را تغییر می دهد تا به بافت همسایه خود نزدیک شود. مرحله آخر برداشته شدن اضافه ها از زخم است و این مرحله، همان چیزی است که ما در اصطلاح به آن "جوشگاه" یا "اسکار زخم" می گوییم. جوشگاه به مرور زمان از بین خواهد رفت و به یک بافت طبیعی تبدیل خواهد شد. البته ممکن است جوشگاه زخم، بر اساس ژنتیک ادامه یابد و از بین نرود و یا این که به طور کامل محو شود.

اگر مراحل ترمیم پشت سر هم رخ ندهد، پیامد آن چیست؟
در این صورت، زخم حاد به زخم مزمن تبدیل می شود و درمان های خاص دارد. به همین سبب تلاش ما این است که زخم حاد را در روند ترمیم طبیعی خودش نگه داریم و اجازه ندهیم که زخم، مزمن شود؛ زیرا در این صورت مجبوریم از روش های خاصی استفاده کنیم تا زخم درمان شود.

آیا مزمن شدن زخم خطرناک است؟

بله. ممکن است به سبب وجود یک زخم مزمن، عوارض خطرناکی ایجاد شود؛ زیرا مزمن شدن زخم، مسائل ساده زخم ها را به مسائل پیچیده تبدیل می کند. البته هر زخمی مزمن نمی شود و برخی عوامل سبب مزمن شدن زخم حاد می شوند. بسیاری از عوامل ذاتی و مربوط به خود فرد هست، اما بیماری های زمینه ای یعنی بیماری هایی که در سیستم ایمنی افراد نقص ایجاد می کنند، مانند بیماری های کبدی، کلیوی، دیابت، سوء تغذیه، شیمی درمانی، مصرف کورتیکواسترویید، موارد خاص در ناحیه زخم، نبود خون رسانی کافی شریانی یا وریدی، واریس های مزمن و شدید اندام های تحتانی که سبب قطع عضو می شود، کم خونی و تصلب شرایین، قطع نخاع، طولانی ماندن در بستر، "زخم بستر" و... .
بنابراین کسانی که به این بیماری ها مبتلا هستند، باید بیشتر احتیاط کنند و مراقب زخم باشند. رسیدگی به موقع و پیشگیری از مزمن شدن زخم ها بسیار مؤثر است، اگر چه در برخی افراد نمی توان از مزمن شدن زخم پیشگیری کرد، اما می توان آن را مهار کرد.
اگر قسمتی از بدن با اشیای برنده مانند شیشه بریده شود، امکان عمیق بودن زخم زیاد است. در این موارد، بهتر است سریع به پزشک مراجعه کرد.

چطور از مزمن شدن زخم ها جلوگیری کنیم؟

مهم ترین مساله پس از ایجاد زخم در بدن، حفظ خونسردی و کنترل کردن اوضاع است. سپس خونریزی را با فشار دست یا پارچه و گاز استریل تمیز مهار کنید.
مرحله دوم پانسمان ساده زخم است که سبب کاهش خونریزی و درد می شود.

پزشک با معاینه دقیق، نوع زخم، لبه های آن و وجود جسم خارجی را در زخم بررسی می کند؛ زیرا یکی از عوامل مهم تبدیل زخم های حاد به زخم های مزمن، وجود اجسام خارجی در زخم است. در این صورت، پزشک آن را با توجه به نوع زخم، درمان می کند تا هم ترمیم آغاز شود و هم مانع از مزمن شدن آن شود.

نیازی به ضدعفونی کردن زخم نیست؟

متاسفانه اشتباه بزرگ ما پس از ایجاد زخم، به کار بردن نادرست از ضدعفونی کننده های موضعی است.
اگر در حفره زخم ماده ضدعفونی کننده ریخته شود، سبب تاخیر در ترمیم زخم می شود و سپس جوشگاه و اسکار بیشتری از زخم به جا می ماند.
بهترین شستشو دهنده زخم، سرم شستشو یا نرمال سالین است. اگر سرم در دسترس نبود، می توان زخم را با آب تمیز شست. سپس آن را پانسمان کرد و به نزدیک ترین مرکز پزشکی مراجعه کرد.

برای از بین بردن جوشگاه یا اسکار زخم ها چه باید کرد؟
در روند ترمیم زخم اصطلاحی به نام "ترمیم بیش از حد" داریم که بدن شروع به ساختن بافت های اضافی در محل زخم می کند.
به طور معمول جوشگاه ها دو نوع دارند:
1- هیپرتروفیک
2- کلویید

در جوشگاه هیپرتروفیک، منطقه زخم پرسلول و روی زخم، بزرگ و زبر می شود و برجستگی ایجاد می شود. ایجاد جوشگاه کلویید هم که عوام به آن "گوشت اضافه" می گویند، به طور معمول ذاتی و ژنتیکی است و با برجستگی نرم و بدشکل شدن پوست در محل زخم همراه است و درمان های خاصی دارد. بهترین راه برای محو شدن اسکار زخم ها، مراقبت خوب از زخم و ترمیم درست آن است.

در صورت بروز چه زخم هایی باید واکسن کزاز تزریق کرد؟

با توجه به واکسیناسیون کامل جوانان و نوجوانان در کشورمان، اغلب زخم هایی که در بدن ایجاد می شوند نیازی به واکسن ندارند. در موارد بسیار خاصی که زخم به شدت له شده و با خاک یا مدفوع آلوده شده است، یا زخم لبه های ناهماهنگ دارد، چنانچه بیش از 10 سال یا در موارد خاص تر 5 سال از واکسیناسیون فرد گذشته باشد، تزریق واکسن کزاز ضروری است؛ در غیر این صورت نیازی به تزریق واکسن نیست.

هفته نامه سلامت؛ مریم منصوری




*** بیشتر ***
ارسالی از   گروه جارچی   1396/09/22 | بازدید : 1998
سلامت,بهداشت,بیماری,درمان,زخم,پانسمان,عفونت,مهارت,
در صورت تمایل انتقادات , پیشنهادات و نظرات خود را از « اینـــجا » ارسال فرمایید
مطالب مرتبط دیگر
◄ استفاده از گوش پاكن به گوش آسيب مي رساند
◄ شام مختصر و سه ساعت پس از افطار صرف شود
◄ مواد مخدر الکل دخانیات = نه
◄ چه مقدار به بهداشت و سلامت روانی خود و خانواده تان توجه دارید؟
◄ خواص و ویژگی های سماق
◄ نکات و مسائل عمومی در علائم و تشخیص بیماری ها
◄ راه کارو درمان شوره سر
◄ اهمیت پیشگیری از پوکی استخوان يا استئوپروز
◄ عوارض خطرناک رژیم‌های غذایی در دوره بلوغ
◄ پاركینسون
◄ عوارض کله سیستکتومی یا جراحی کیسه صفرا
◄ خواص گیاه آویشن
◄ اشتباه رایج درباره كمردرد
◄ بيماري هاي كاربيش از حد با رايانه
◄ 10 نکته مهم در چربی سوزی
◄ راهنمای بیماری های اعصاب و روان و علل و درمان
◄ كاهش كالري هاي مصرفي، قلب را جوان تر نگه مي دارد
◄ دیابت و درمان آن
◄ عوارض و نکات مهم در جراحی بینی
◄ درمان سوء هاضمه با این 7 گیاه
◄ اختلال شایع اسکولیوز چیست؟
◄ سوسیس و کالباس نخورید
◄ توصیه‌هایی برای تغییر عادتهای اشتباه غذایی
◄ سلامت و بهداشت محيط كار بخش دوم
◄ سه محور اساسي بهداشت محيط کار